Czy znasz Olgę Tokarczuk?

 

Olga Tokarczuk jest bez wątpienia jedną z najbardziej znanych obecnie polskich pisarek. Czy oznacza to jednak, że Polacy ją znają? Wydaje się, że nie do końca. Świadczy o tym niezbicie fakt, że po przyznaniu pisarce Nagrody Nobla przez Szwedzką Akademię, zapytania w wyszukiwarkach internetowych o tę autorkę wzrosły kilkunastokrotnie, co może sugerować, że przeciętny czytelnik nie do końca kojarzył jej nazwisko. A wielka szkoda, bo Olga Tokarczuk to naprawdę artystka wyjątkowa, która w swoich tekstach przekazuje bardzo oryginalne pomysły, dlatego też warto dowiedzieć się o niej czegoś więcej.

Dotychczasowa kariera pisarki

Na swoim koncie Olga Tokarczuk ma już kilkanaście książek, z tego co najmniej kilka krytycy okrzyknęli współczesnymi arcydziełami. Oto tylko niektóre ze stworzonych przez pisarkę tytułów:

Prawiek i inne czasy – to niezwykła historia o kolejnych pokoleniach dwóch rodzin, których życie nieodłącznie związane jest z naturalnym porządkiem świata, co widoczne jest w kolejnych pojawiających się w utworze wątkach. Przez wielu ta powieść Tokarczuk uważana jest za najbardziej magiczną czy wręcz mistyczną. 

Bieguni – jest to opowieść o podróży, rozumianej zarówno w sensie dosłownym, jak i metaforycznym. W tej książce Olga Tokarczuk dzieli się z czytelnikami wieloma refleksjami o charakterze egzystencjalno-filozoficznym.

Prowadź swój pług przez kości umarłych – w utworze tym Olga Tokarczuk okazuje swoją solidarność z naturą i krytykuje traktowanie zwierząt i przyrody w nieludzki sposób. Historia ta została zekranizowana, czy raczej zaadaptowana, w filmie Agnieszki Holland pod tytułem Pokot.

Dom dzienny, dom nocny – jest to książka bardzo doceniana przez profesjonalnych krytyków i znawców literatury, dosyć trudna jednak dla przeciętnego czytelnika, który po raz pierwszy ma styczność z twórczością Olgi Tokarczuk. Trudności w zrozumieniu utworu rodzi fakt, że autorka zdecydowała się nie nadawać fabule żadnej konkretnej formie, w związki z czym style mieszają się w niej ze sobą w sposób niemalże dowolny czy chaotyczny. Pisarka ma w tym jednak pewien zamysł, a zastosowanie tego zabiegu służy ukazaniu pewnych prawd o świecie i człowieku.

Nagrody przed Noblem

Nagroda Nobla nie jest bynajmniej pierwszym wyróżnieniem, jakie urodzona w 1962 roku pisarka otrzymała w swoim życiu. W 1997 roku za Prawie i inne czasy przyznano jej Nagrodę Fundacji im. Kościelskich. Kolejno w 2002, 2005 i 2008 roku Olga Tokarczuk została laureatką Nagrody Nike. Bezpośrednio przed najważniejszym wyróżnieniem pisarka otrzymała Nagrodę Bookera za wydaną w 2007 roku powieść Bieguni. I wreszcie w 2019 pisarka doczekała się Nagrody Nobla.

People obraz autorstwa mindandi - www.freepik.com
>>>

Refleksyjna kreacja świata

 

Pisarka ceniona na literackiej scenie międzynarodowej

Olga Tokarczuk urodziła się 29 stycznia 1962 roku w Sulechowie (https://www.taniaksiazka.pl/autor/olga-tokarczuk), a poznać się jako niezrównana pisarka pozwoliła już w roku 1979, kiedy to jeszcze tworzyła pod pseudonimem artystycznym Natasza Borodin. Zasłynęła z przekraczania granic, zbaczania z utartych szlaków i podejmowania tematów, które zwykle są pomijane. Przez swoje nieraz kontrowersyjne powieści, zyskała uznanie czytelników i została wyróżniona wieloma nagrodami: Nagrodą Nobla w dziedzinie literatury, The Man Booker International Prize (Bieguni), Nagrodą Literacką Nike oraz wieloma innymi zaszczytnymi wyróżnieniami. Specjalizuje się w tematyce thrilleru, kryminału i historii. Dzieła Olgi Tokarczuk tłumaczone są na 35 języków i zyskują międzynarodowe nagrody. Poruszane tematy są ciężkie, a atmosfera powieści niezwykle gęsta, jednak autorka zdecydowanie wyróżnia się wśród innych pisarzy.

Niezwykła twórczość artystki

Do popularniejszych książek autorki należą dzieła:

  • Bieguni (The Man Booker International Prize) – Olga Tokarczuk oprowadza nas po całym świecie, skupiając się na grupach nomadów i innych ludzi prowadzących koczowniczy tryb życia, byśmy porzucili wszystkie znane nam schematy.
  • Prowadź swój pług przez kości umarłych – Janina, staruszka, żyjąca samotnie w górskiej osadzie, otoczonej gęstymi lasami. Zajmuje się odczytywaniem gwiazd. Oferuje pomoc władzom, przy rozwiązaniu zagadki tajemniczych morderstw, których ofiarami są myśliwi. Kto jednak uwierzy obłąkanej kobiecie, otoczonej sforą psów?
  • Prawiek i inne czasy – realna historia przepleciona mitami i legendami. Magiczna powieść o przemijaniu, czasie, i ludzkim losie. W walce o szczęście wszystkie chwyty są dozwolone.
  • Gra na wielu bębenkach – zbiór opowiadań, który dogłębnie poruszył czytelników. Bohaterowie, którzy zostali wepchnięci w wir niezwykłych historii. Pełne napięcia i niepokoju powieści, które wciągają czytelnika i na długo zostają w pamięci.
  • Opowiadania bizarne – zbiór 10 intrygujących, dziwnych i skłaniających do refleksji, pełnych grozy opowiadań, które kolejno noszą tytuły: Pasażer, Zielone dzieci, Przetwory, Szwy, Wizyta, Prawdziwa historia, Serce, Transfugium, Góra Wszystkich Świętych, Kalendarz ludzkich świąt .
  • Zgubiona dusza – pełna głębokich metafor i poruszająca serce historia o cierpliwości i oczekiwaniu, które są niezwykle ważne w dzisiejszych czasach pełnych nerwowego pośpiechu i napięcia.
  • Anna In w grobowcach świata – uwspółcześniony mit o sumeryjskiej bogini Inannie, która wstąpiła do krainy zmarłych. Z niespotykanym rozmachem i pomysłowością stworzony świat, pełen różnobarwnych postaci i krain.

Na podstawie dzieł Olgi Tokarczuk powstało wiele znakomitych filmów. Jej książki są podstawą i inspiracją dla wielu pisarzy i reżyserów.

Book obraz autorstwa freepik – www.freepik.com

>>>

Świat Olgi Tokarczuk – kilka słów o świeżo upieczonej noblistce

 

Nagroda Nobla przyznawana polskim prozaikom i poetom szczęśliwie jest dość powszechnym przypadkiem w historii tego wyróżnienia. Od czasów Henryka Sienkiewicza, który został laureatem w 1905 roku, nasza rodzima literatura przechodziła przez liczne przekształcenia i ewolucje, zaskarbiając sobie przychylne opinie, również od zagranicznych krytyków. Ostatnią Polką, która odebrała tę prestiżową nagrodę okazała się Olga Tokarczuk, obecna na polskim rynku wydawniczym od końca lat osiemdziesiątych. Co sprawia, że proza autorki Biegunów uwodzi czytelników na całym świecie?

Legenda pióra z Sulechowa

Kiedy Olga Tokarczuk przyszła na świat, mało kto słyszał o lubuskim Sulechowie, a i sama pisarka długo tam nie zabawiła, tułając się wraz z rodzicami, czy to w granicach województwa, czy też ogólnie w samym kraju. Ostatecznie trafiła do liceum w Kietrzu, ale jej rzeczywista pasja zrealizowała się pod wpływem studiów na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Tematyka związana z ze stanami psychicznymi oraz meandrami umysłu towarzyszy niemal każdej opowieści spisanej przez autorkę Ksiąg Jakubowych.

W związku z charakterystyczną tematyką, twórczość Olgi Tokarczuk może pozornie stawiać wyzwanie czytelnikowi, prowadząc go przez zagmatwane wątki, niekiedy zlewające perspektywę jawy ze snem. Tokarczuk nie pisze o rzeczach lekkostrawnych, opierając swoje obserwacje na koncepcjach rodem z psychoanalizy bądź antropologii kultury, lecz to właśnie jej styl – harmonijny i subtelny – stanowi o jakości jej pióra. Tak jest w nagrodzonym Paszportem Polityki Prawieku i innych czasach, w tajemniczym Domu dziennym, domu nocnym, czy wybitnych Biegunach. Ta ostatnia pozycja jest szczególnie doceniona, zdobywając najpierw Nagrodę Nike, a potem prestiżową Międzynarodową Nagrodę Bookera.

Proza dzienna, proza nocna

Praktycznie każda publikacja Olgi Tokarczuk stanowi stylistyczny fenomen. Jej pierwszosobowe narracje są mistrzowsko splecione z tematyką utworów, jak w przypadku perspektywy Janiny Duszejko, głównej bohaterki zekranizowanego Prowadź swój pług przez kości umarłych. Opowieść ta jest zresztą świetną kolebką gatunkową, eksponującą zarówno kryminalną intrygę, jak i niemal eseistyczne przemyślenia centralnej postaci. W powieści widać również światopoglądowy charakter prozy Tokarczuk, odwołujący się do tematyki praw zwierząt, demaskujący ludzką hipokryzję i zakłamanie. Świetnie rezonuje z tym wydany później Moment Niedźwiedzia, czyli wielotematyczny zbiór esejów. Zupełnie inaczej z kolei skonstruowane są Księgi Jakubowe, czyli brawurowa powieść historyczna osadzona w czasach Republiki Obojga Narodów. Szeroka paleta postaci (również historycznych) tworzy przeogromną panoramę zazębiających się i sprzecznych filozofii. To bogata, żywa proza, koncentruje się na losach samozwańczego Mesjasza, Jakuba Lejbowicza Franka.

Nobel to dopiero początek?


Odbierając Nagrodę Nobla, Olga Tokarczuk stanęła na równi z Czesławem Miłoszem i Wisławą Szymborską. Warto jednocześnie mieć na względzie, że autorka na tym etapie wcale nie przestaje tworzyć. Imponujący dorobek jej krótkich form został ostatnio wzbogacony przez Opowiadania bizarne. Podobnie, oddzielnej publikacji doczekał się Profesor Andrews
w Warszawie. Wyspa, dotychczas wydrukowany w zbiorze Gra na wielu bębenkach. Kiedy emocje po przyznaniu najbardziej prestiżowej nagrody świata już trochę opadły, możemy delektować się dotychczasowym dorobkiem noblistki oraz oczekiwać na kolejne wielkie dzieła literackie jej autorstwa.

Obraz Karolina Grabowska - Pixabay
>>>